'Tot altijd': film met de dood als happy end

Tot altijd is een film over het leven en vooral over de dood van Mario Verstraete. Eerst zie je Mario als onbezorgde jongeman met veel plezier door het leven stappen. Hij wordt verliefd, trouwt en krijgt een kind. Enige tijd later scheidt hij van zijn vrouw, maar dat laat hij niet aan zijn hart komen. Hij geniet van de leuke momenten met zijn zoontje en hij bouwt een mooie politieke carrière uit.

Als dertiger ziet Mario plots zwarte vlekken. Hij gaat met zijn klachten naar zijn huisdokter, die ook zijn beste vriend is. De dokter stuurt hem door naar de neuroloog en de diagnose is niet mals: multiple sclerose, een chronische ziekte, die de patiënt lichamelijk en geestelijk doet aftakelen.

De diagnose is ook voor de eeuwige optimist en pleziermaker Mario een zware klap. Met de lichamelijke aftakeling kan hij nog wel leven. Maar wanneer hij geen kranten meer kan lezen, wanneer hij de politiek niet meer kan volgen of wanneer hij zich bij een spelletje Trivial Pursuit zelfs de naam van de groep van Bob Marley niet meer kan herinneren, heeft het leven voor hem geen zin meer.

Dan begint Mario aan zijn strijd voor het "recht op waardig sterven". De film, gebaseerd op een waargebeurd verhaal, speelt zich af in de jaren 80 en de jaren 90. Euthanasie is dan nog een misdaad, die gelijk staat aan moord.

Mario Verstraete kent iets van politiek en als boegbeeld van de actiegroep Recht op waardig sterven slaagt hij erin om de euthanasiewet te laten goedkeuren in 2002. België is zo na Nederland het tweede land waar euthanasie wettelijk geregeld kan worden. Mario Verstraete is zelf de eerste die "zijn" wet gebruikt.

De politieke strijd is in de film niet meer dan een achtergrondverhaal. Het gaat vooral over de emotionele strijd die Mario én de mensen uit zijn omgeving moeten leveren. Zijn vriend Geert is huisarts geworden om levens te redden, maar nu moet hij zijn beste vriend beloven om hem te helpen om een einde aan zijn leven te maken.

Mario's diepgelovige ouders vinden dat alleen God het recht heeft om het leven te geven en te nemen. Ze blijven tot op het laatste moment kaarsjes branden, maar accepteren uiteindelijk dapper de wil van hun zoon. 'Spek', een andere vriend van Mario, vindt dat er ondanks alles moet worden gelachen en maakt grapjes over de dood. Bij het "laatste avondmaal" geeft hij een speech, waarin duidelijk wordt hoe bang hij is voor een leven zonder Mario. Zoontje Milan redt zich met de heerlijke redenering dat zijn papa ook zijn papa is als hij zelf bij zijn mama is, dus zal zijn papa ook zijn papa zijn als die dood is.

De dood en euthanasie zijn natuurlijk zware thema's en toch is Tot altijd helemaal geen zwartgallige, pessimistische film geworden. De film stuurt je zelfs met een blij en opgelucht gevoel naar huis: het verhaal eindigt met de dood van de held en dat is in dit geval een happy end.

De regisseur van Tot altijd is Nic Balthazar. Hij maakte ook Ben X, een emotioneel drama over een autistische jongen. De acteurs spreken goed verstaanbaar Nederlands, ook zonder ondertitels kan je van de film genieten.

Met de trailer en de info op de website van Tot altijd kan je je alvast voorbereiden. Kijk en luister ook naar de reportage over Mario Verstraete (Terzake, 2002).

Koen Van Kelecom