Natuurramp wordt kernramp in Japan

Japan beleeft een nachtmerrie: een aardbeving lokte een tsunami uit en die veroorzaakte op zijn beurt ontploffingen en branden in en rond de kernreactoren in Fukushima. Als de Japanners de reactoren niet snel onder controle krijgen, dan dreigt er een wereldwijde kernramp.

Op een aardbeving waren de Japanners min of meer voorbereid. Zij leven op een tektonische breuklijn en weten al lang dat er op elk moment een grote aardbeving kan plaatsvinden. The Big One, noemen ze die zelf. Ze bouwen hun huizen en gebouwen extra stevig, zodat ze tegen een stootje kunnen. De Japanners krijgen elke maand ook trainingen om gepast te reageren als de aarde trilt. Zelfs de kleinste Japanners weten dat ze dan onder een tafel moeten gaan zitten en de tafelpoten moeten vasthouden.

Maar niemand kon voorspellen dat het epicentrum van de aardbeving in de zee zou liggen en dat dat een gigantische vloedgolf zou veroorzaken. De tsunami spoelde huizen, mensen en fabrieken weg langs de kustlijn die enkele honderden kilometers lang is. Duizenden mensen zijn omgekomen, nog vele duizenden zijn vermist.

Tot overmaat van ramp overspoelde de tsunami ook een kernreactorencomplex in Fukushima. De koelinstallaties vielen uit, waardoor de kernreactoren oververhit raakten. Branden, explosies en smeltend radioactief materiaal zijn het gevolg. Zo krijgt de ramp plots een internationale dimensie: in het slechtste geval vormt zich een radioactieve wolk, die het giftige materiaal duizenden kilometers ver kan voeren en overal ter wereld radioactieve regen uit de lucht kan doen vallen. De situatie doet denken aan de kernramp in Tsjernobyl, nu 25 jaar geleden. Ook toen ontsnapte radioactief materiaal, dat via de lucht een groot deel van Europa bereikte.

Door de nucleaire dreiging laait in vele landen het debat rond kernenergie weer op: zijn onze kerncentrales wel voorzien op het ondenkbare? Een vliegtuig dat neerstort, een terroristische aanslag, een meteoriet. Moeten de kerncentrales dicht? Waar moet onze elektriciteit dan vandaan komen? Steenkoolcentrales zijn heel vervuilend. De nieuwe technologieën, die energie halen uit zon, wind, water, biomassa, ... zijn nog niet in staat om de enorme hoeveelheid elektriciteit op te wekken die onze industrie nodig heeft. Olie als energiebron gebruiken is ook al geen goed plan, want in de olieproducerende landen in het Midden-Oosten is de situatie politiek dan weer onstabiel.

De Japanners hebben voorlopig geen tijd om al die vragen te stellen: zij moeten het puin ruimen, de lijken begraven en de kernreactoren onder controle proberen te krijgen. Dat de problemen in Japan historisch zijn, bleek ook toen de Japanse keizer op televisie een toespraak gaf. Dat is hoogst uitzonderlijk. De keizer sprak voor het eerst in zijn leven het Japanse volk toe, om hen moed in te spreken. De vorige keer dat een Japanse keizer zijn volk toesprak was op het einde van de Tweede Wereldoorlog. In augustus 1945 meldde keizer Hirohito, de vader van Akihito, via de radio dat Japan zich overgaf, nadat de Amerikanen atoombommen op Hiroshima en Nagasaki hadden gedropt.

Koen Van Kelecom