Lange Wapper: van mythische reus tot spookbrug

Oorspronkelijk is 'Lange Wapper' een kwelduivel uit Antwerpen die z’n nek metershoog kan uitrekken, zoals een elastiek. Schaamteloos steekt hij zijn pestkop door de vensters van de Antwerpse huizen.

Intussen denken de Antwerpenaars bij Lange Wapper niet meer aan een mythische reus, maar aan een zeer controversieel bouwproject: een brug die zich, net als Lange Wapper zelf, ongevraagd en ongegeneerd boven de huizen van de stad uitstrekt.

De brug zou helpen om de verkeersellende op de ring rond Antwerpen op te lossen. De maquettes zien er spectaculair uit, maar naarmate de startdatum van de werkzaamheden nadert, groeit het protest. De brug zou zeer schadelijk zijn voor de gezondheid van de Antwerpenaren, afzichtelijk en peperduur. En ze zou volgens kwatongen ook totaal geen oplossing zijn voor de verkeersellende in en rond Antwerpen.

Het plan
Momenteel is de kleine ring rond Antwerpen niet volledig rond. Hij wordt onderbroken door de Schelde. Dat zorgt voor verkeersproblemen in en rond de stad, die alleen maar toenemen. Daarom besliste het stadsbestuur om linker- en rechteroever te verbinden, zodat de kleine ring een volledige cirkel wordt. In 2000 werd gekozen voor een combinatie van een tunnel onder de Schelde en een viaduct om de ring rond Antwerpen te sluiten. Dat is de zogenaamde Oosterweelverbinding. Kostprijs: 500 miljoen euro. Het ontwerp werd op veel applaus onthaald, want de Lange Wapperbrug zag er heel sierlijk en indrukwekkend uit. De Antwerpenaren zouden een bouwwerk krijgen, waar ze echt fier op mogen zijn.
Eind 2007 zouden de werken beginnen, in 2011 zouden de eerste auto's over de Oosterweelverbinding kunnen rijden. Het duurt echter niet lang vooraleer milieugroepen ernstige bedenkingen bij het bouwproject formuleren.

De problemen
Soms wordt Lange Wapper voorgesteld als een brug over de Schelde. Initieel was dat ook het plan en dat zou inderdaad mooie plaatjes opleveren. Maar in de plannen die nu op tafel liggen, is Lange Wapper een viaduct, vlak bij het centrum en zelfs boven woongebied. Dat zou een litteken zijn in het stadsbeeld en de brug zou ook voor heel veel geluidsoverlast zorgen. De uitstoot van de auto's en de vrachtwagens zou een wolk van fijn stof vormen en ronduit gevaarlijk zijn voor de volksgezondheid.

Protest
Het protest groeit en breekt door bij het grote publiek als het Sint-Jozefinstituut in de pers komt: de leerlingen van die school vrezen dat een deel van de brug boven hun hoofden zal lopen. De schooldirectie vraagt zich luidop af wat dat voor de gezondheid van hun leerlingen zou betekenen. Het Sint-Jozefinstituut telt honderden leerlingen uit het buitengewoon onderwijs, licht mentaal gehandicapte kinderen en kinderen met zware ademhalingsproblemen. Op de maquettes van BAM (Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel, het bedrijf dat de werkzaamheden moet uitvoeren) is een deel van de school gewoon weggelaten.

De actiegroep 'ademloos' verzamelt handtekeningen om een volksraadpleging af te dwingen. Als hun petitie 38.527 handtekeningen oplevert, moet de stad Antwerpen een referendum organiseren. Uit een enquête van het weekblad 'Humo' bleek alvast dat maar 28 procent van de Antwerpenaars de huidige plannen voor de Oosterweelverbinding steunt.

Een aantal Vlaamse zangers, waaronder Raymond van het Groenewoud, hebben een protestlied opgenomen. Ze zingen op de tonen van Peter Tosh’ “Walk and don’t look back”. Daarmee kaatsen zij de bal terug naar de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens. "We have to walk and don’t look back", zei hij als antwoord op de vraag of de bouw van Lange Wapper wel moest doorgaan.


Wat nu?
BAM wil uiteraard zo snel mogelijk starten met de werkzaamheden. Maar nog niet alle formaliteiten zijn achter de rug. De bouwvergunning moet nog definitief worden toegekend en dan mogen de burgers zich nog verzetten. De politici kunnen het groeiende protest intussen niet meer negeren. De Vlaamse overheid heeft daarom aan onafhankelijke onderzoekers gevraagd om uit te zoeken of er een beter alternatief is voor de Lange Wapperbrug. Er liggen al twee alternatieven op tafel: een tunnel en een andere brug, verder van de stad verwijderd. De onderzoekers zullen in hun studie rekening houden met de gevolgen voor het milieu, en ook de kostprijs is een belangrijk criterium in het onderzoek. De huidige versie van de Lange Wapperbrug zou namelijk 2,5 miljard euro kosten, en dat is veel meer dan oorspronkelijk gedacht.

Kortom, Lange Wapper wappert nog bijlange niet boven Antwerpen. De geplande startdatum van de werkzaamheden is 1 maart 2009, maar de kans is erg klein dat dan ook echt de eerste spade in de grond wordt gestoken.

Koen Van Kelecom